Search

Միջազգային ընտանիքն ու հայկական կողմն ընդդեմ Անկարայի առաջադրած եռանկյունու



Պուտին-Ռուհանի, Պուտին-Ալիեւ, Պուտին-Էրդողան, Պուտին-Սարգսյան անմիջական ժամանակի միջեւ իրար հաջորդող հանդիպումների ընդհանուր անունը, ինչպես նկատվում է Պուտինն է: Սա, իհարկե, պարզեցված տեսողականության արագ նկատելու խաղ չէ եւ հուշում է, որ գլխավոր խաղացողը, հարցերը համադրողը, հրավիրվող-հրավիրողը ՌԴ-ն է, որը հստակ ճիգի մեջ է տարածաշրջանում իր անշրջանցելիությունը վերընդգծելու, գլխավոր առանցքն իր շուրջը գոյացնելու եւ գործընթացների էպիկենտրոնը համարվելու հանգամանքը ամրակայելու:

Այս ճիգը ինքնին հուշում է, որ ռուսական գործոնի չեզոքացման ուղղությամբ որոշ ալիքավորումների դիմաց է, որ պաշտոնական Մոսկվան վերահաշվարկումների է դինում, նախ, հատկապես Անկարայի նկատմամբ ասված-չասված ներողությունը ընդունելով շատ արագ վերաբնականոնացման հարաբերություններ ձեռնարկելու: Նույն արագությամբ շրջադարձ կատարելու պատրաստ Անկարան եւս, որը Մոսկվայի նման շոշափելիորեն զգում է Արեւմուտքի կողմից մեկուսացման ենթարկված լինելու հետեւանքները, պատրաստակամություն է հայտնում ներողությունից աւելին էլ հայտարարելու:

Ոչ սիրիական պատերազմում ցարդ երեւացած եւ ոչ էլ Ղրիմի թաթարների ուղղությամբ կայացած Անկարա-Մոսկվա հակասություններում հիմնական որեւե փոփոխություն չի եղել: Նախադրյալներն էլ մտածելու տեղիք են տալիս, որ դժվար կհամատեղվեն մերձեցման գործընթացում եղող երկու երկրների շահերը: Քաղաքագիտական վերլուծաբանությունը այսօր բեկումնային հիմնական փոփոխություն չի ակնկալում աշխարհաքաղաքական օրակարգերում, նկատելով որ ճգնաժամային բնույթի հարցերում դժվար տեսանելի են երկու երկրների շահերի համատեղելիությունը: Ակնկալված արդյունքները կենտրոնանում են տնտեսական ապաշրջափակումների վրա եւ ավելի երկարաժամկետ կտրվածքով ուժանյութային ծրագրերի:

Հիմա անցում կատարենք հայկական հարցերին եւ այնտեղ եւս նկատենք, որ այս հանդիպումներին հաջորդած հայտարարություններում բեկումնային նոր պահ ստեղծված լինելու որեւե հիմնական նորություն չկա: Սա չի նշանակում, որ ամեն ինչ իր ընթացիկ եւ դասական եղանակով եւ կշռույթով է ընթանում եւ, որ Մոսկվան շահագրգռված չէ Արցախյան հակամարտության իր ուրույն ծրագիրը գործնականցնելու:

Առ այս պահը դեռեւս համոզիչ չէ այն, որ Մոսկվան, որ արդեն իսկ հիմնական դերակատարություն ուներ հակամարտության միջնորդական առաքելության իրականացման մեջ, լուրջ շարժառիթներ ունի ստատուս քվոն փոխելու: Պարզ է, որ ռուսական պարտադրանքով կասեցված քառօրյա պատերազմին պիտի հաջորդեին ռուսական գերմիջնորդությամբ բանակցություններ: Այդ բանակցությունների կարեւոր հանգրվաններ են Վիեննան եւ Պետերբուրգը. Ոչ ավելին:

Ստատուս քվոյի փոփոխության համար, թուրք եւ ադրբեջանական պատկերացումներով նախ պետք է փոխել միջնորդական առաքելության ձեւաչափը: Այստեղ միջազգային ընտանիքի որոշումներին համահունչ կեցվածք ունի Երեւանը: Նախագահ Սարգսյանը Մոսկվայում վերահայտարարեց, որ հայկական կողմը ձեռք բերված պայմանավորվածությունները հարգելու դիրքի վրա է. այլ խոսքով, քառօրյա պատերազմին հաջորդած Վիեննայով եւ Պետերբուրգով որոշված երկկոմղանի հանձնառություններին: Այդ հանձնառությունների ստանձնումը արձանագրվել է ռուսական գերմիջնորդական ներկայությամբ եւ նրա համաձայնությամբ:

Սինչ, այս մաքոքային հանդիպումներից հետո, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանը Սանկտ Պետերբուրգից Թուրքիա վերադառնալուց հետո հայտարարել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութհան կարգավորման հարցում կա որոշակի տեղաշարժ, գրում է թուրքական Akşam թերթը:

Նրա խոսքով` եթե «առաջին հերթին Ադրբեջանի 5 շրջաններն ազատագրվեն հայկական օկուպացիայից», ապա տարածաշրջանում կարող է սկսվել կարգավորման գործընթաց: «Ողջ աշխարհը գիտի, որ ադրբեջանական տարածքներն օկուպացված են Հայաստանի կողմից: Եթե բոլորը դա ընդունում են, ապա ինչու՞ վերջ չտալ այդ օկուպացիային»,- ասել է Էրդողանը:

Նրա խոսքով` ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան եւ Ռուսաստանն ավելի քան 23 տարի է, ինչ չեն կարողանում կարգավորել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը: «Ներկայումս Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն աշխատում է այդ հարցի վրա»,- ասել է Էրդողանը:

Խոսելով Ադրբեջան-Թուրքիա-Ռուսաստան եռակողմ ձեւաչափի մասին` Էրդողանը նշել է, որ Ադրբեջանը, ինչպես նաեւ Թուրքիան եւ Ռուսաստանը, դրական են վերաբերվում այդ ձեւաչափին:

Նրա խոսքով` Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավարները քննարկել են Ադրբեջան-Թուրքիա-Ռուսաստան եռակողմ ձեւաչափի ստեղծման հարցը. «Նման ձեւաչափի ստեղծման հիմնական նպատակը տարածաշրջանի իրադարձութհուններին հետեւելը եւ վերահսկելն է»,- ասել է Էրդողանը:

Հիմա ստացվում է այն, որ հայկական կողմը գնում է ընդառաջ միջազգային ընտանիքի ճշտած ձեւաչափին եւ միջնորդների ներկայությամբ կայացած պայմանավորվածությունների հանձնառու է մնում, մինչ Անկարան, ուղղակի ստանձնելով Բաքվի խոսնակի պաշտոնը այս հարցում, պարզ է դարձնում միջնորդական ձեւաչափի, ուրեմն միջազգային ընտանիքի առաջացրած խմբերի աշխատանքի մերժող լինելը:

Այստեղ խնդիրը ռուսական կողմի երկու ձեւաչափերում հայտնվելն է: Առաջինը՝ արդեն իրավական հիմք ունեցող եւ միջազգային ընտանիքի կողմից որոշված, երկրորդը՝ Անկարայի կողմից առաջարկված, որը խորքում, եթե մի կողմից Անկարայի ներգրավումն է հակամարտության լուծմանը, մյուս կողմից Արեւմուտքի`ԱՄՆ-ի եւ Եւրոպայի դուրս մղումն է Արցախյան հիմնախնդրի հանգուցալուծման ընթացակարգից:

Էրդողանն իր այս հայտարարություններով կամա թե ակամա քաղաքական խաղասեղանի վրա ճշտում է դիրքեր. միջազգային ընտանիքն ու հայկական կողմն ընդդեմ իր կողմից առաջադրվող Անկարա-Բաքու-Մոսկվա եռանկյունու:

Անկարայի կողմից թելադրվող խաղի այս կանոնը արդեն հուշում է, որ Արցախյան ստատուս քվոն փոխելու պահը անմիջականությունից հեռու է:

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐՅԱՆ

«Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր


Արտոնությունից կօգտվեն նաև նախնական մասնագիտական կրթական ծրագրով ընդունված անձինք․ ԿԳՄՍ

Ճարտարագիտական ամառային դպրոցը նոր գիտելիքներ տվեց ուսանողներին

Առուշ Առուշանյանի գործով կալանավորման հարցի վերաբերյալ որոշումը կհրապարակվի հինգշաբթի

Տեսարանը շատ տհաճ է. Արսեն Բաբայան

Հայաստանում Իրանի դեսպանն այցելել է Գեղարքունիքի մարզ. ՊՆ

ՌԴ դեսպանությունը նոր ռազմական կցորդ ունի. հանդիպում Արտակ Դավթյանի հետ

Այստեղ «ժողովրդի քվեն» իրենց ոչնչով չի կարող օգնել. Էդուարդ Շարմազանով

ԼՐԱՀՈՍ
practice cover.png